Obstakels overwinnen met ARCHICAD: hoe een unieke aanbouw tot stand kwam

 
  Door Robby Vandenhouwe | Partner U/Define
12 jun 2020 | Geschatte leestijd 5 minuten

 
 
  De eengezinswoning van Robby Vandenhouwe, partner van U/Define, dateert uit 1965 waarbij de bestaande achterbouw gesloopt werd en er een nieuw ontwerp in de plaats kwam. Voor het ontwerp van de bijbouw is er, naast ARCHICAD, enkel Grasshopper via de live link met ARCHICAD aan te pas gekomen, vertelt Robby. “Intern gebruiken we naast ARCHICAD en Grasshopper geen andere modelleer- en/of BIM-software. Met dit triumviraat hebben we een bijzonder veelzijdig pakket. Als je dat aanvult met Adobe Creative Cloud heb je alles in huis voor een grenzeloze creatieve inertie.”
 

Buiten de gebaande paden 

De uitdaging bij dit project leunt aan bij de architecturale visie binnen U/Define: “Elk project wordt door ons uniek en persoonlijk benaderd. Wij zouden het onszelf veel makkelijker kunnen maken mochten we telkens binnen hetzelfde architecturaal vocabularium en instrumentarium blijven om een eigen formalistisch ‘stijltje’ te ontwikkelen. Maar dat zou een zwakke benadering zijn t.a.v. de ontwikkeling van krachtige sociale architectuur. De uiteindelijke architecturale vorm ontspringt aan een concept dat onverwacht en responsief potentieel kan halen uit de context en het gevraagde programma. Een stedenbouwkundige context is op zich al zodanig complex dat een hippe/populaire vormgeving nooit een goed antwoord kan zijn als deze zelf niets méér bijdraagt dan een ‘sois belle et tais-toi’. Als we aan een project beginnen weten wij nooit waar we gaan uitkomen, hoe iets er gaat uitzien en hoe het zal reageren op de omgeving. Elke keer zijn we aangenaam verrast door het resultaat.” Het verbouwingsproject van RL House ging dan ook niet om het bedenken van een leuke vorm voor een aanbouw, maar is net het resultaat van een intensief onderzoek naar rechtstreeks zonlicht en schaduw, naar uit- en inkijk, naar geborgenheid en openheid en naar de typologie van ‘het achterhuis’. “De wisselwerking tussen context en programma hebben deze atypische woninguitbreiding gevormd. Wij hebben enkel het potentieel ervan helpen ontdekken en er architecturale inzichten aan gekoppeld.”

 

Uitdagingen aangaan 

Doorheen het ontwerpproces kwamen ze een aantal uitdagingen tegen waarbij ARCHICAD op één of andere manier een oplossing kon bieden. Zo had de aannemer het bijvoorbeeld moeilijk met het begrijpen van de onregelmatigheid van de gevels van de nieuwe bijbouw. “Om de door hem te faciliteren in-situ opbouw van het houtskelet duidelijk te maken, vroegen we ons af of we er gevelplannen van konden maken, vertrekkend vanuit ons BIM-model. Mits de juiste voorinstellingen in de Curtain Wall Tool was er letterlijk maar een toverstaf (Magic Wand Tool) nodig om dit te genereren. Elke gevel werd a.d.h.v. deze ‘ruwbouw gevelplannen’ letterlijk in houten planken gezaagd en in elkaar gevezen op de grond naast het gebouw. De aannemer was uitermate dankbaar dat dit kant-en-klaar door ons kon worden afgeleverd.” Ook de ramen bleken een hele opgave te zijn - ze dienden namelijk de helling van de verschillende lessenaarsdaken te volgen. “De mogelijkheden van de standaard ramen in de Window Tool waren daarvoor jammer genoeg te beperkt vanwege de complexiteit van de voorziene ramen. Echter konden we op een eenvoudige manier onze eigen ramen modelleren in ARCHICAD zodat ook dit probleem snel van de baan was.” Voor de verschillende hellingen van de daken kwam de Live link met Grasshopper dan weer goed van pas. “Dankzij Grasshopper konden we de plafondhoogtes binnen beter konden onder controle houden door ze parametrisch in te stellen. Wij zijn een bureau dat Grasshopper voor praktische zaken gebruikt, niet om leuke vormpjes te genereren.”


Extra zonlicht 

Door die verschillende dakhellingen had de buurman wat extra overtuiging nodig om hem achter het ontwerp te krijgen, maar door een zonnestudie te creëren met ARCHICAD werd al snel duidelijk dat de nieuwe bijbouw geen extra schaduw zou brengen op zijn terrein, integendeel.


“Ondanks hogere volumes en een imposanter uiterlijk dan de Vlaamse ‘koterij’ die er voordien stond, konden we mits deze tool de daken en de ramen ook zo positioneren dat rechtstreeks zonlicht heel gericht in de woning en de tuin van de buur kon komen. Extra zonlicht dat er voordien niet was, zelfs door de ramen van het ontwerp heen.”


Ook bij de verlichting namen ze het heft in eigen handen, nadat de lichtadviseur het idee van het ontwerp niet helemaal begrepen leek te hebben. “We zijn toen zelf aan de slag gegaan en hebben de verlichtingselementen heel intuïtief in 3D kunnen plaatsen in het model, incl. lichtschakelaar en stopcontacten. Daarvan hebben we een presentatieboekje gemaakt. Hiermee verkreeg de lichtadviseur een beter inzicht in het ontwerp en de noden en verwachtingen inzake kunstmatig licht.”


Udifinev2-(1).png
 

Ruime mogelijkheden met ARCHICAD

Geen complexe tools nodig

Als lector BIM aan de Howest, Bachelor in de Toegepaste architectuur geeft Robby zijn studenten steeds mee dat er voor elk probleem meerdere mogelijkheden in ARCHICAD zijn om tot een oplossing te komen. “Je hoeft niet meteen in de complexere tools te duiken om je punt over te brengen.” Via diverse kanalen, van de KeyMember ArchiCafés van KUBUS tot het helpcenter van GRAPHISOFT, blijven ze zich steeds verder verdiepen: “BIM leeft en doét leven. ARCHICAD is voor architecten daarin een heel geschikt medium.” Maar ook de OpenBIM standaard van ARCHICAD is één van de vele voordelen, wat de samenwerking met andere partijen in de hand werkt: “In Oostenrijk verbouwen en breiden we een hotel uit met bijna 10.000 m2. De ingenieur technieken, Studiebureau Boydens, baseert zijn model op onze IFC’s, en omgekeerd kunnen wij clashes opsporen met hun model”.


Samenwerken met BIM

Die samenwerking is echter niet altijd vanzelfsprekend: “Door de kleine schaal van het project werkten we met een categorie van aannemers die zelf geen tekeningen produceert, laat staan met BIM werkt. We merken wel de interesse, maar het ‘detailwerk’ laat men liever over aan de architect. Ook voor gespecialiseerde studies is het qua tijdsbestek en financieel aspect efficiënter om aantekeningen in stift te maken op onze ontwerpplannen en dan pas een 3D informatiemodel te maken. Dus modelleerden wij voor dit project de externe stabiliteitsstudie in ons BIM-model en konden we de stabiliteitsingenieur heel accuraat aangeven waarvoor oplossingen moesten worden gezocht volgens ons concept.”

Voor U/Define zelf kent het 3D-verhaal na een vijftal jaren geen geheimen meer: “Teamwork Project, BCF Manager, MEP Modeler, BIMcloud, Change Manager, BIMx, RoofMaker, Meetstaat Manager, Template: you name it, we did it. Dat we met een aantal in onze studio deel uitmaken van de academische wereld maakt ook dat we van nature de vinger aan de pols houden. Bovendien is BIM standaard in elk project dat we aanvaarden. Net zoals we onze projecten telkens op unieke wijze benaderen, doen we dat ook voor het BIM-aspect: de uitwerking van het BIM-model wordt geschoeid op de noden aan informatie voor de betrokken partijen en voor de detailgraad van het ontwerp. Zo verbouwen we met U/Define in Zwitserland een hotel waar men het gewend is dat elke aannemer aparte plannen heeft voor het soort werk dat er dient te worden uitgevoerd: een plan voor de kimblokken, een plan voor de voorzetwanden, een plan voor de pleisterwerken, enz. Dat vergt wat denkwerk op voorhand inzake Layer Combinations, Layers en andere filters, maar de flexibiliteit binnen ARCHICAD maakt dat mogelijk.”


BIM voor iedereen 

In de ultieme BIM-wereld zouden ze graag meer aannemers en adviseurs aan het BIMmen krijgen. “Het zou onze voortrekkersrol serieus verlichten mogen we wat meer aan clashdetectie kunnen doen met ieder zijn eigen model. Als je als architect voor de zoveelste keer de stabiliteitsstudie en de technieken zelf in je model plaatst en de uitvoeringsplannen van de aannemer zèlf nog eens in BIM uittekent om de fouten eruit te halen, dan vraag je je wel af of de verantwoordelijkheden wel nog bij de juiste partij berusten.” Maar ook binnen hun eigen kantoor willen ze dit verhaal nog net iets verder open trekken: “Wesley, oprichter van U/Define en tevens mijn medevennoot, doet onderzoek naar circulair bouwen aan de VUB. Dat sijpelt automatisch in het DNA van onze studio. Uiteraard wensen we dat dan ook in de BIM-processen te integreren. We zien in Nederland al heel wat initiatieven voor ARCHICAD. Hoog tijd dat België mee op de kar springt.” Om dit alles te kunnen stroomlijnen hebben ze intern een BIM-manager in dienst die zich bezighoudt met het uitschrijven van een BIM Manual voor het bureau: “Ik zat vorig jaar in de Masterclasses van GRAPHISOFT in Budapest en kon daar enkele grotere internationale bureaus aanspreken die dat net hadden gedaan en die kennis daarover ook deelden. Want dat is ook Graphisoft en KUBUS: de service die wordt geboden is de moeite waard!”


Final-ontwerp-def-(2).png
 

 

 

Meer weten over ARCHICAD?

Vraag een vrijblijvend adviesgesprek aan of plan een gratis demo.  


Probeer nu gratis