Architectuur als antwoord op een urgente vraag — LEVS architecten en The Blox

Wie via de A12 Den Haag binnenrijdt, ziet aan zijn linkerhand een toren die langzaam gestalte krijgt. Een opvallende, menierode kleur, aluminium panelen en een gevel die verspringt alsof de blokken los op elkaar zijn gestapeld. Dat is The Blox — en het ziet er vrijwel precies uit zoals LEVS architecten het tien jaar geleden bedacht.

Adriaan Mout, partner bij LEVS, was erbij toen het allemaal begon. “In 2017 deden mijn compagnon Marianne Loof en ik mee aan een tender voor een woontoren van 140 meter in de Binckhorst”, vertelt hij. Opdrachtgever was ontwikkelaar VORM, die het project ook zou gaan bouwen. “De vraag die we onszelf stelden, was niet hoe je zoveel mogelijk woningen op elkaar perst, maar hoe je voorkomt dat mensen op die hoogte in totale anonimiteit belanden.” 

LEVS redeneerde vanuit hoe een buurt werkt — een straat, een plein, een plek waar je je buren kent — en stapelde dat letterlijk. Zes verticale buurten, elk met een eigen identiteit, een gevarieerde mix van bewoners en unieke gemeenschappelijke buitenruimtes: een duintuin, een speelpark en een groot dakpark bovenin.

“Toen waren we echt aan het pionieren”, zegt Adriaan. “Inmiddels is dat vraagstuk — hoe maak je hoogbouw leefbaar én betaalbaar? — urgent geworden voor het hele land. Want als we niet alle weilanden vol willen bouwen, hebben we hoogbouw nodig.” The Blox is daarmee een van de vroegste antwoorden op een opgave die nu overal speelt.

KUBUS sprak LEVS twee jaar geleden al over dit project, toen nog volop in de ontwerpfase. Er is veel veranderd sindsdien… In de techniek, maar ook in de opzet van het gebouw zelf.

Full-service en foutloos

LEVS is een bureau dat gewend is aan complexe opgaven. Partner en architect Surya Steijlen omschrijft het zo: “We werken met name aan grootschalige stedelijke projecten — van woningbouw tot gebouwen waar wonen, werken en publieke functies samenkomen. We zijn nieuwsgierig en eigenwijs, maar ook bereid concessies te doen die een project ten goede komen.” Die combinatie van ambitie en realisme is wat ze bij LEVS realistisch idealisme noemen.

Doordat alles uit één bron komt, is de data die we met onze partners delen ontzettend betrouwbaar en de kans op fouten klein
Surya Steijlen

Archicad zit bij LEVS in het DNA. “3D-modelleren doen we al sinds de oprichting in 1989. We waren een van de eerste bureaus in Nederland die daarmee begonnen”, vertelt Surya. “Archicad vormt daarin onze basis. We zijn een full-service bureau en werken massastudie, schetsontwerp, uitvoeringstekeningen allemaal uit in hetzelfde model. Doordat alles uit één bron komt, is de data die we met onze partners delen ontzettend betrouwbaar en de kans op fouten klein.” Opdrachtgevers krijgen daardoor al vroeg in het traject een nauwkeurig beeld van het ontwerp.

351 woningen, 70 types, één actie

Technisch ontwerper Maikel Blouw werkte de afgelopen jaren intensief aan The Blox. “De toren heeft 351 woningen, verdeeld over ongeveer 70 verschillende types, afgestemd op de buurt waar ze deel van uitmaken.” Voor Maikel betekende de introductie van de Design Options-tool in Archicad een keerpunt in het ontwerpproces. “In plaats van elke aanpassing aan individuele woningtypes apart op te moeten slaan, kon ik nu alle aanpassingen met één druk op de knop updaten en publiceren. Dat bespaarde ons werkelijk uren werk per week en versnelde het herontwerpen drastisch.”

De tool bleek niet alleen handig aan het begin, maar juist ook in de latere fasen. “Soms wil je aan het eind nog kleine wijzigingen doorvoeren. Vroeger was dat een tijdrovende klus. Nu ben je met één actie klaar.”

Lees verder onder de afbeeldingen. 

Bij een project van deze schaal werkt LEVS intensief samen met externe partijen. Tien tot vijftien onderaannemers leveren ieder hun eigen IFC-model aan. “Die voegen we samen en controleren we op clashes: botst een installatie met een vloerplaat of plafond, klopt de gevel met de constructie? Archicad is voor ons het centrale model waarin alles samenkomt.” Bouwpartners vragen vaak om een Revit-model. “Dan zeggen wij ‘Nee’”, lacht Surya. “LEVS werkt nu eenmaal in Archicad en we leveren in IFC. Dat zorgt nooit voor problemen. Iedereen kan ermee aan de slag, ongeacht welke software ze gebruiken.”

Een gevelbeeld dat van buiten niet veranderde

Halverwege het traject werd de gevelconstructie ingrijpend omgezet. “We werkten eerst met een aluminium profielsysteem”, legt Surya uit. “Dat hebben we vervangen door prefab houtskeletbouw-elementen — HSB. Elk paneel komt kant-en-klaar van de fabriek: kozijnen, isolatie, alles zit er al in. Op de bouwplaats worden ze met een lier omhooggetakeld en bevestigd, zonder steigers. Dat zorgt voor een sneller en schoner bouwproces, met minder mensen en minder afval op de bouw.”

In plaats van elke aanpassing aan individuele woningtypes apart op te moeten slaan, kon ik met Design Options alle aanpassingen met één druk op de knop updaten en publiceren. Dat bespaarde ons werkelijk uren werk per week en versnelde het herontwerpen drastisch
Maikel Blouw

In beton wil een aannemer dezelfde mal zo vaak mogelijk hergebruiken — variatie is lastig en kostbaar. Bij HSB wordt elk paneel toch al apart uitgetekend en geproduceerd, waardoor de gevarieerde gevel van The Blox goed te realiseren was. Adriaan voegt toe: “Met beton was die variatie per element nooit haalbaar geweest. We hebben steeds moeten anticiperen op wisselende technieken, maar nu de toren langzaam gestalte krijgt, zie je dat het gewoon gelukt is. De complexe, doorlopende gevel die we tien jaar geleden bedachten, bouwen we nu op uit losse prefab-modules — iets wat alleen mogelijk is als je alles in één BIM-model beheert.”

Wat The Blox heeft gebracht

The Blox heeft LEVS als bureau veranderd. Maikel: “Door de schaal van dit project zijn we anders gaan denken over wat we allemaal in een BIM-model kunnen zetten: niet alleen het ontwerp, maar ook de technische informatie die het bouwproces aanstuurt. We zijn intern plug-ins gaan ontwikkelen in Archicad die terugkerende handelingen automatiseren — dingen die je normaal tientallen keren handmatig doet. Die werkwijze passen we inmiddels bureau-breed toe.”

Adriaan ziet het groter. “Archicad zetten we in vanaf de allereerste schets: voor haalbaarheidsonderzoek, opdrachtgeversoverleg en stedenbouwkundige studies. Het heeft ons heel veel snelheid opgeleverd, maar ook kansen om te realiseren wat we voor ogen hadden.” De toren nadert zijn oplevering, ergens eind 2026. Dertig verdiepingen staan er al. Nog twaalf te gaan.