Lichtstad Architecten – bouwen aan ideeën die blijven

Al vroeg in het proces staat bij Lichtstad Architecten één ding vast: een gebouw moet kloppen. In gebruik, in uitstraling en in verantwoordelijkheid naar de wereld. Al sinds de oprichting in 2013 vormt Archicad daarin een vaste basis: één BIM-model waarin ontwerpkeuzes, technische uitwerking en afstemming samenkomen.

“Wij willen van begin tot eind betrokken zijn,” zegt Rob van Vugt, architect en oprichter van Lichtstad Architecten. “Vanaf het eerste gesprek met de opdrachtgever tot en met de realisatie. Zo kunnen we de samenhang bewaken en zorgen dat onze visie overeind blijft.”

Die betrokkenheid bepaalt hoe het bureau projecten aanvliegt. Van een particuliere woning aan de Friese meren tot een publieke sporthal in een nieuwe stadswijk: altijd vanuit een totaalvisie, met oog voor de toekomst.

Ontstaan in een stad die blijft vernieuwen

De naam Lichtstad Architecten is geen toeval. Het bureau is gevestigd in Eindhoven, in de voormalige Philipslampenfabriek. Een plek die staat voor maken, onderzoeken en verbeteren. “Toen ik startte, was ik nog een éénpitter. Ik vroeg me af of ik zo’n grote naam wel kon dragen,” vertelt Rob. “Maar het zegt precies waar wij voor staan: blijven ontwikkelen, meegaan in de tijd en niet bang zijn om nieuwe stappen te zetten.”

Sinds acht jaar vormt Maron Vondeling, architect met een focus op circulariteit en techniek, samen met Rob de kern van het bureau. Vanuit die samenwerking groeide Lichtstad Architecten door tot een team van vijf, met meer aandacht voor Puur bouwen, biobased materialen en integrale projectuitwerking.

Die instelling past bij Eindhoven zelf. De stad ontwikkelde zich niet door één grote sprong, maar door opeenvolgende stappen in industrie en ondernemerschap. Maron plaatst dat in perspectief: “Veel mensen denken dat de groei van Eindhoven begon bij de eerste gloeilampenfabriek van Philips. Het gaat echter veel verder terug, naar de luciferindustrie. Van lucifer tot gloeilamp: steeds draait het om maken, om ondernemers en om een plek waar innovatie zich kan vestigen.”

Voor Lichtstad Architecten is dat herkenbaar. De groei van het bureau komt voort uit opgebouwde kennis en ervaring. Project voor project, met aandacht voor materiaal, techniek en uitvoering. Vernieuwing ontstaat door het aanscherpen en toepassen van wat werkt.

De naam Lichtstad Architecten zegt precies waar wij voor staan: blijven ontwikkelen, meegaan in de tijd en niet bang zijn om nieuwe stappen te zetten
Rob van Vugt

Circulariteit vanuit twee cirkels: technologisch en biobased

Rob en Maron beschrijven hun aanpak aan de hand van twee cirkels. De ene omvat een meer low-tech- en de andere een vooral high-tech benadering. “Het is nooit óf-óf,” zegt Maron. “We vertrekken altijd vanuit circulaire principes en kijken vervolgens wat binnen de opgave het best aansluit, zonder vooraf iets uit te sluiten. Soms leidt dat tot oplossingen met biobased materialen, soms tot keuzes voor hoogwaardige industriële producten met een groot hergebruikpotentieel”.

Kosten, materiaalkeuze, esthetiek en duurzaamheid worden steeds in samenhang afgewogen, met maakbaarheid als uitgangspunt. Dat is direct verbonden met Archicad. Het bureau werkt al jaren volledig BIM-gedreven, met één centraal 3D-model als basis voor ontwerp en uitvoering. Deze digitale basis functioneert als actief werkdocument waarin voortdurend wordt getoetst, aangepast en afgestemd met opdrachtgevers, adviseurs en uitvoerende partijen.

“Wat voor ons belangrijk is, is dat je in één model kunt blijven denken,” zegt Rob. “Je ziet meteen wat een ontwerpkeuze betekent voor constructie, detaillering en uitvoering.” Archicad maakt het mogelijk om samengestelde bouwdelen integraal uit te werken, van gebogen daken tot verfijnde gevelaansluitingen. Dat brengt rust in het ontwerp en duidelijkheid richting de bouw. De intuïtieve opzet van Archicad sluit hier bovendien naadloos op aan. Maron: “Ik heb meerdere ontwerpsoftware aangeraakt, maar geen enkele zat zo logisch in elkaar als Archicad. Je vindt er haast automatisch je weg in.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Project Marhûs. Het volledige gebouw werd in Archicad tot op detailniveau uitgewerkt.

Marhûs – gast in het landschap

Die manier van werken komt scherp naar voren bij Marhûs, een particuliere woning aan een meer in Friesland. Het ontwerp is diep verankerd in de plek. Aan de dorpszijde ingetogen, aan het water open en uitgesproken. Het huis bestaat uit vijf langgerekte volumes met verschillende oriëntaties, waardoor binnen en buiten voortdurend op elkaar reageren.

“Architectuur is voor mij een zoektocht naar potenties,” zegt Maron. “In de locatie, in het programma en in wat er technisch haalbaar is.” Bij Marhûs kwam dat samen in een houten casco van kruislaagshout (CLT), met gebogen daken die verwijzen naar traditionele scheepsbouw.

De gebogen vormen waren technisch uitdagend. Het volledige gebouw werd in Archicad tot op detailniveau uitgewerkt, waarbij dankbaar gebruik werd gemaakt van Complex Profiles. “Hiermee konden we het ontwerp echt afpellen,” vertelt Rob. “Van architectonisch idee tot productietekening.” Via IFC-modellen werd intensief samengewerkt met houtbouwer en constructeur.

De onderdelen werden digitaal vertaald voor CNC-productie en als geprefabriceerde elementen op de bouwplaats aangeleverd. Zo werd een ambitieus ontwerp ook daadwerkelijk maakbaar. Marhûs is energieneutraal en opgebouwd uit biobased en circulaire materialen. Hout en zink verouderen mee met het landschap, waardoor het gebouw in de tijd alleen maar sterker wordt, zonder zich op te dringen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Project Sporthal Lincolnpark, dat bijna volledig uit hout wordt vervaardigd.

Sporthal Lincolnpark – hout op stedelijke schaal

Waar Marhûs draait om verstilling en detail, vraagt Sporthal Lincolnpark in Hoofddorp om helderheid en schaal. Het gebouw ligt tussen pleinen, een park en een promenade en moest aan vier zijden overtuigend zijn. Transparant waar het kan, robuust waar het moet.

De oorspronkelijke opgave vroeg om minimaal 60% houtbouw in de draagconstructie. Lichtstad Architecten zag dat als vertrekpunt, niet als eindpunt. “We vroegen ons af: wat is hier écht mogelijk?” vertelt Rob. “Uiteindelijk gingen we voor maximale houtbouw waarbij we alles in hout vervaardigen, behalve de delen waar dit door omstandigheden geen optie is.”

De hoofddraagconstructie, binnenwanden, vloeren en gevels zijn van hout. De sportvloer ligt verdiept in een betonnen bak, met daarboven een volledig houten opbouw, inclusief de begane grond-vloer. Dat vroeg om nauwkeurige afstemming tussen architectuur, constructie en installaties.

In Archicad werd een ruimtelijk uitvoeringsmodel opgezet waarin alle disciplines samenkwamen. “Je ziet meteen waar het wringt,” zegt Maron. “En je kunt het oplossen voordat het een probleem wordt op de bouwplaats.” Met Design Options werden varianten onderzocht en vergeleken, zonder het model te versnipperen.

In de verdere uitwerking speelden Keynotes een belangrijke rol. Door materiaalkeuzes en uitgangspunten eenduidig vast te leggen, bleef informatie consistent. “Dat helpt enorm in grotere projecten,” aldus Rob. “Je voorkomt dat informatie versnipperd raakt en je houdt grip op kwaliteit.”

Je ziet in Archicad meteen waar het wringt. En je kunt het oplossen voordat het een probleem wordt op de bouwplaats
Maron Vondeling

Duurzame keuzes onderbouwd

Lichtstad Architecten gebruikt Archicad zowel voor het ontwerp, als om keuzes inzichtelijk te maken. Zonnestudies en simulaties helpen bij het positioneren van gevels, luifels en openingen. “We kunnen laten zien waarom iets werkt,” zegt Rob. “Niet alleen op gevoel.”

Duurzaamheid is bij het bureau verankerd in het ontwerpproces zelf. Door vroeg te kiezen voor houtbouw, biobased materialen en logische detaillering, ontstaat een gebouw dat minder nodig heeft. Minder afwerking, minder toevoegingen en minder correcties achteraf.

“Als je alles in één model uitwerkt, zie je direct waar iets overbodig wordt of waar het slimmer kan,” zegt Maron. Zo blijven kosten, esthetiek en circulariteit met elkaar in balans.

Waarmakers met een open blik

Wat Lichtstad Architecten typeert, is de bereidheid om het onbekende aan te gaan, met beide benen op de grond. “We zijn geen dromers die het aan anderen overlaten,” zegt Rob. “We zijn waarmakers. Wat we beloven, willen we ook echt bouwen.”

Na 12,5 jaar staat er een bureau dat weet waar het voor staat. Met een compact team, korte lijnen en een duidelijke visie. Werken moet leuk zijn, vinden Rob en Maron, en ook zorgvuldig. Balans tussen werk en privé is net zo belangrijk als balans in een gebouw.

De komende jaren blijft Lichtstad Architecten zich ontwikkelen. In techniek, in circulariteit en in schaal. Met Archicad als vaste partner in dat proces. Met focus op kwaliteit en zorgvuldigheid. En om ideeën te maken die blijven.