Powerhouse: Marga Klompé circulaire pionier met Archicad als basis

Halverwege de twintigste eeuw pionierde Marga Klompé als eerste, vrouwelijke minister van Nederland. Het Marga Klompé Building op de campus van Tilburg University doet dit nu eveneens als het eerste uit massief hout opgetrokken onderwijsgebouw in Europa. “We hebben dit project echt op de kaart gezet”, vertelt architect en partner bij Powerhouse Company Stefan Prins trots. “Alle universiteiten komen kijken hoe dit is aangepakt.”

Slim ontwerpen en modelleren in Archicad

In eerste instantie leek de opdracht voor het project vrij eenvoudig. Het ging om een nieuw te bouwen, generiek onderwijsgebouw met een PvE (Programma van Eisen) dat al in meerdere gebouwen op de campus was toegepast. “De opzet en organisatie van de lokalen stonden al, tot op de stopcontacten nauwkeurig, vast”, vertelt Stefan. “In Archicad konden we het PvE vlot omzetten in een eerste schetsontwerp. Mooi, want daardoor hadden we meer tijd om aandacht te besteden aan de R&D en engineering van het gebouw in hout.”

Naadloos samenwerken via Teamwork en BIM-model

Powerhouse Company maakt sinds 2010 gebruik van Archicad. “We begonnen met een klein team van zes collega’s”, herinnert Stefan zich. “Momenteel zijn we met 65 werknemers. Vanaf dag één werken we al naadloos samen aan projecten in Teamwork. Eerst met twee teamleden, nu soms met wel 15 mensen tegelijk.” Elk project wordt volledig uitgewerkt in Archicad. “Het BIM-model is onze centrale waarheid waarin ontwerp, techniek, constructie en installaties bij elkaar komen”, legt Stefan uit. “Daarnaast werken we met enkele grafische tools, handmatige schetsen en fysieke maquettes. Maar Archicad is en blijft het fundament.”

Het BIM-model is onze centrale waarheid waarin ontwerp, techniek, constructie en installaties bij elkaar komen
Stefan Prins

Van PvE tot duurzaamheidsambitie in houtbouw

Het PvE werd opgesteld in BriefBuilder en van daaruit direct gekoppeld aan het Archicad-model. Zo konden de ontwerpers op elk moment toetsen of het gebouw voldeed aan de gestelde eisen. Een belangrijke conditie van Tilburg University, was dat het gebouw energiezuinig zou zijn. Iets wat aansluit bij de visie van Powerhouse Company. “We streven ernaar zo veel mogelijk duurzame, gezonde gebouwen te creëren met minimale impact op het milieu en maximale zorg voor het mentale en fysieke welzijn van de gebruikers”, vertelt Stefan. “Daarom stelden we voor om het gebouw in hout te bouwen. Op die manier maak je echt een stap in je duurzaamheidsambities.”

Hybride constructie met CLT en herbruikbare materialen

Inmiddels had Powerhouse Company al flink wat ervaring opgedaan in de realisatie van houten gebouwen. Onder andere het Floating Office, waarin het bureau zelf ook is gehuisvest, werd door hen ontworpen. “Natuurlijk kon het project niet volledig uit hout bestaan”, licht Stefan toe. “Je stopt hout niet in de grond. Het Marga Klompé Building kreeg een hybride constructie met een houten karkas van cross-laminated timber (CLT), gecombineerd met een betonnen kern en begane grondvloer en enkele stalen spanten. Het bouwsysteem is bovendien demontabel. Zelfs de natuurstenen gevel bestaat uit panelen die zijn opgehangen in plaats van verlijmd, zodat ze later gedemonteerd en opnieuw gebruikt kunnen worden.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Efficiënte samenwerking en afstemming met Archicad

In Archicad werd onder meer de volledige houten draagstructuur van het project in 3D gemodelleerd, inclusief de zichtbare balken in de collegezalen. Daarbij zijn de installaties nauwkeurig tussen deze balken geïntegreerd. Het model werd actief ingezet bij de afstemming met constructeurs en installateurs. Tijdens de DO-fase deelde Powerhouse Company de modellen met BAM Bouw en Techniek, dat verantwoordelijk is voor de realisatie van het Marga Klompé Building. Aanpassingen en wijzigingen konden vervolgens eenvoudig in Archicad worden verwerkt, wat een gestroomlijnd proces opleverde. “De samenwerking met alle partijen verliep uitzonderlijk goed”, vindt Stefan.

Duidelijke opzet, hoog comfort

Het gebouw meet 33 bij 33 meter en biedt plaats aan een foyer, een aula, dertien collegezalen en zelfstudieruimtes voor ongeveer duizend studenten. Het monumentale Cobbenhagengebouw op de campus, diende als inspiratiebron voor het ontwerp. “Die architectuur voelt bijna als een klooster”, beschrijft Stefan. “Grote ramen, serene rondgangen en doordachte structuren. Een trap op leidt altijd naar daglicht. Die sfeer wilden we behouden, maar dan in een eigentijdse, houten uitvoering.”

Met behulp van het gedetailleerde Archicad-model, konden we vanaf het begin zorgvuldig constructieve en akoestische maatregelen ontwerpen en afstemmen met de adviseurs
Stefan Prins

Akoestisch comfort en natuurlijke materialen

Natuurlijke materialen zoals hout, terrazzo en pleisterwerk geven de ruimtes een warme, kalme uitstraling. Er is daglicht in overvloed. Wat ook opvalt, is dat er weinig geluid van buiten te horen is, terwijl er nota bene een spoorlijn langs het complex loopt. “Dat was inderdaad een uitdaging”, lacht Stefan. “Hout geeft makkelijk geluid en trillingen door. Met behulp van het gedetailleerde Archicad-model, konden we vanaf het begin zorgvuldig constructieve en akoestische maatregelen ontwerpen en afstemmen met de adviseurs. Het gevolg is dat je het inderdaad niet merkt wanneer er een trein voorbij dendert.”

Snel gebouw, maximaal circulair en energieneutraal

In totaal duurde de bouw slechts anderhalf jaar, inclusief het grondwerk. “Voor een gebouw van deze omvang en complexiteit is dat echt snel. Dat komt mede door de goede voorbereiding in Archicad”, zegt Stefan. “Het Marga Klompé Building is een maximaal circulair en bijna energieneutrale pionier in de academische architectuur. Het zou mooi zijn als we hiermee een duurzame trend hebben gezet en een inspiratie voor zowel opdrachtgevers als andere architectenbureaus kunnen zijn. De creatieve vrijheid en flexibiliteit die Archicad ons biedt, heeft daar absoluut aan bijgedragen.”